Logo Cung Cấp
'Tốc độ' cải cách nhìn từ việc 'bỏ quy định đổi một USD ở tiệm vàng phạt 100 triệu đồng'

'Tốc độ' cải cách nhìn từ việc 'bỏ quy định đổi một USD ở tiệm vàng phạt 100 triệu đồng'

2 năm trước enternews.vn

Chẳng lẽ, để thay đổi một quy định không phù hợp với thực tiễn, không hợp lòng dân lại khó khăn và mất thời gian đến vậy?


Chính phủ vừa ban hành Nghị định 88/2019 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ, ngân hàng, trong đó phân loại vi phạm theo từng số tiền ngoại tệ trao đổi, mua bán trên thị trường. Nghị định này sẽ có hiệu lực từ ngày 31/12/2019.

Việc này ít nhiều cũng mang lại nhiều ý kiến trái chiều trong dư luận.

Từ một quy định bất hợp lý

Liên quan đến vấn đề xử phạt hành chính trong lĩnh vực tiền tệ, ngân hàng. Nghị định 96/2014 của Chính phủ nêu rõ: Phạt 80-100 triệu đồng với hành vi mua bán ngoại tệ tại tổ chức không được phép đổi ngoại tệ.

Chả thế mà, cách đây một năm, cũng vì quy định này, UBND TP Cần Thơ xử phạt hành chính 90 triệu đồng với ông Nguyễn Cà Rê vì đã mang đổi 100 USD tại tiệm vàng. Hoặc, câu chuyện đổi 100 USD, một tiệm vàng ở Nghệ An bị phạt 40 triệu đồng cũng tương tự như thế.

Từ câu chuyện này, người ta mới “vỡ” ra đây là một quy định bất hợp lý. Nhiều người dân không hề biết có quy định bắt buộc phải đổi ngoại tệ tại nơi được phép tổ chức thu đổi ngoại tệ. Đặc biệt là người lao động bình thường, thỉnh thoảng mới có nhu cầu đi đổi ngoại tệ với số lượng nhỏ, họ thường tìm đến các cơ sở như tiệm vàng để đổi cho thuận tiện.

Vả lại, người dân cũng không thể yêu cầu nơi thu đổi ngoại tệ phải trưng ra giấy phép, mà quy định pháp luật cũng không yêu cầu đơn vị thu đổi ngoại tệ phải công khai giấy phép tại nơi tổ chức thu đổi ngoại tệ cho người dân được biết. Nhưng pháp luật nước ta thì xử phạt bất cứ ai vi phạm, dù người đó không biết hành vi này là vi phạm pháp luật. Điều này bất hợp lý đối với các lĩnh vực pháp luật chuyên ngành như tài chính.

Ở đây, cái sai lớn, cái sai dẫn đến mọi cái sai, thậm chí “sai đúng qui trình, sai “có động cơ” thuộc về các cơ quan quản lý. Do đó, không thể lơ đi cái sai lớn của mình mà “đẩy” mọi hậu quả sang cái sai nhỏ của dân.

Từ những bất hợp lý, cộng với quá trình xử phạt kéo dài khiến người dân không phục, bất bình. Thậm chí, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân phải thốt lên rằng: “Phạt hành chính mà 6 - 9 tháng sau (kể từ thời điểm khám xét) mới ra quyết định. Bộ Công an, NHNN phải chỉ đạo xem xét vấn đề này; thực hiện đúng pháp luật nhưng cái gì chưa đúng, chưa hợp lý thì phải sửa cho dân nhờ”.

Đã thay đổi một quy định không hợp lý

Theo Nghị định 88/2019 thì hành vi mua, bán ngoại tệ dưới 1.000 USD (hoặc ngoại tệ khác có giá trị tương đương) giữa cá nhân hoặc tại tiệm vàng, điểm thu đổi ngoại tệ không được cấp phép sẽ bị phạt cảnh cáo.

Cụ thể, mua bán trao đổi ngoại tệ 1.000-10.000 USD sẽ bị phạt tiền 10-20 triệu đồng. Mức phạt tăng lên 20-30 triệu đồng nếu số tiền mua, bán hoặc thanh toán bằng ngoại tệ từ 10.000 đến dưới 100.000 USD. Mức phạt này cũng áp dụng nếu đại lý mua bán ngoại tệ không niêm yết tỷ giá rõ ràng, gây nhầm lẫn cho khách hàng.

Còn với giao dịch từ 100.000 USD trở lên sẽ bị phạt tối đa 100 triệu đồng. Riêng hành vi xuất, nhập khẩu ngoại tệ tiền mặt bất hợp pháp sẽ bị phạt đến 250 triệu đồng.

Nghị định này cũng quy định xử phạt bằng tiền 30-50 triệu đồng với đại lý đổi ngoại tệ đồng thời làm đại lý cho nhiều ngân hàng hoặc vận chuyển ngoại tệ, đồng Việt Nam ra nước ngoài, vào Việt Nam trái pháp luật.

Nhưng cải cách vẫn ở tốc độ “rùa”!

Xử phạt vi phạm hành chính suy cho cùng có hai mục đích là áp chế tài giáo dục người vi phạm và ngăn ngừa chung mang giá trị cảnh báo cho cộng đồng. Thế nhưng, trong trường hợp dẫn giải nói trên của Nghị định cho thấy tốc độ “chuyển mình” của các cơ quan quản lý quá chậm so với yêu cầu của thực tiễn.

Thực tế, ở nước ta hiện nay, cải cách hành chính là vấn đề rất quan trọng của việc củng cố, hoàn thiện bộ máy công quyền “công bộc của dân”, có quan hệ trực tiếp đến lợi ích của nhân dân trong các lĩnh vực hoạt động.

Tuy nhiên, cuộc cải cách hành chính ở Việt Nam được xúc tiến mới đây gần như đã đi theo một đường vòng, không nhắm thẳng vào hai mục tiêu tinh giản và hữu hiệu. Bởi vì, nếu nhắm thẳng vào hai mục tiêu ấy, thì trọng tâm của cuộc cải cách sẽ là ở những thay đổi về bộ máy, về guồng máy.

Trong khi không đụng tới hoặc là chưa đụng tới bộ máy, cuộc cải cách hành chính thời gian qua lại nhắm vào thủ tục nhiều hơn. Khẩu hiệu “một dấu một cửa” cho thấy sự ưu tiên về thủ tục, cốt là tránh phiền hà thủ tục hơn là sự tinh giản bộ máy và làm cho nó có hiệu quả hơn.

Sau biết bao cố gắng giảm biên chế, chúng ta vẫn không nhích lên được bước nào đáng kể để làm cho bộ máy tinh giản hơn. Chính từ đó ta tìm ra một lối rẽ, một con đường vòng mà cái đích sẽ đến sau này lại là cái chưa ai hình dung được.

Nếu quý vị vẫn chưa tin cái sự lòng vòng của cải cách, của những thủ tục hành chính bất hợp lý từ vụ xử phạt đổi tiền đô ở Cần Thơ, thì xin viện dẫn thêm một trường hợp “ngâm” hồ sơ của dân. Đó là Chủ tịch UBND TP Nguyễn Thành Phong đã chia sẻ một câu chuyện thực tế về việc hồ sơ doanh nghiệp bị “ngâm” khiến ông không dám ký. Một doanh nghiệp gửi hồ sơ xin tham gia chương trình kích cầu doanh nghiệp. Trong khi quy định về chuẩn doanh nghiệp được tham gia chương trình này đều có, các sở ngành có thể trả lời ngay cho doanh nghiệp. Vậy phải mất 1,5 năm, hồ sơ chuyển lòng vòng qua các phòng ban, cuối cùng mới trình lên Chủ tịch UBND TP tham mưu trả lời không được.

Có thể nói, sự thiếu tinh thần trách nhiệm của không ít cán bộ, công chức trong bộ máy hành chính không chỉ gây trở ngại cho việc cải cách hành chính mà còn gây trở ngại cho việc thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách và luật pháp của Nhà nước. Đây là vấn đề bức xúc cần được chấn chỉnh ngay.

Chủ tịch Hồ Chí Minh lúc sinh thời rất quan tâm đến tinh thần trách nhiệm của cán bộ. Người nhấn mạnh: “Tinh thần trách nhiệm là: Nắm vững chính sách, đi đúng đường lối quần chúng, làm tròn nhiệm vụ. Còn thiếu tinh thần trách nhiệm, theo Người, là làm việc một cách cẩu thả, làm cho có chuyện; dễ làm, khó bỏ; đánh trống, bỏ dùi; gặp sao hay vậy”.

Cái tốc độ “rùa” trong việc cải cách, thay đổi những bất hợp lý ấy suy cho cùng nó xuất phát từ cái tình trạng “trên nóng, dưới lạnh”, “trên chuyển dưới chưa chuyển”, hạn chế về năng lực, yếu kém về đạo đức… của cán bộ, nó trở thành lực cản lớn đối với công cuộc cải cách... Tất cả nó góp phần tạo nên sức ì của bộ máy, khiến cho người dân có những ánh nhìn không mấy thiện cảm.

Trong khi, quy định pháp luật nói chung cũng là do con người soạn ra để điều chỉnh các hành vi xã hội. Do đó, khi nó không phù hợp với đời sống thì nên điều chỉnh, sửa đổi lại cho phù hợp. Chẳng lẽ, để thay đổi một quy định không phù hợp với thực tiễn, không hợp lòng dân lại khó khăn và mất thời gian đến vậy?

Thiết nghĩ đã không cải cách thì thôi, nhưng nếu đã làm thì chúng ta hãy thực hiện cho nghiêm túc, triệt để và toàn diện.

Sông Hàn